იტვირთება

რეზიუმე: „ქართული ოცნების“ მმართველობის პერიოდში სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში წამების, არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობის სისტემური პრობლემების აღმოფხვრის შესახებ, სახალხო დამცველს არაერთხელ გაუმახვილებია ყურადღება. 2013-2017 წლების საპარლამენტო ანგარიშების თანახმად, საანგარიშო პერიოდში წამების ფაქტი არ გამოვლენილა, თუმცა არასათანადო მოპყრობის ერთეული შემთხვევები კვლავ ფიქსირდება.

რაც შეეხება სასჯელაღსრულების სისტემაში პატიმართა და გარდაცვლილთა რაოდენობას, აღნიშნული რიცხვი მართლაც მნიშვნელოვნად არის შემცირებული, თუმცა კახა კალაძის დასახელებულ რიცხვებს ზუსტად არ ემთხვევა. კერძოდ, 2012 წელთან შედარებით, მსჯავრდებულთა/ბრალდებულთა რაოდენობა 2.1-ჯერ, ხოლო სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში გარდაცვლილთა რაოდენობა 6.7-ჯერ შემცირდა.

კახა კალაძის მიერ დასახელებულ რიცხვებსა და რეალურ მდგომარეობას შორის განსხვავება გამოწვეულია იმის გამო, რომ ის წინა ხელისუფლების დროს არსებული მდგომარეობის წარმოსაჩენად 2011 წლის მონაცემებს იღებს. აღსანიშნავია, რომ სწორედ 2011 წელს, როგორც მსჯავრდებულთა, ასევე გარდაცვალებათა რაოდენობის მხრივ, სხვა წლებთან შედარებით, ყველაზე უფრო ცუდი სურათი იყო. პოლიტიკოსი წინა ხელისუფლების ყველაზე ცუდ შედეგს, მოქმედი ხელისუფლების საუკეთესო მაჩვენებელს ადარებს.

თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ პარტია „ქართული ოცნების“ გენერალური მდივანი არარელევანტური პერიოდის შერჩევით გარკვეულწილად გაზვიადებულ სურათს წარმოაჩენს, მისი განცხადების კონტექსტი მაინც სწორია, რადგან ამ სფეროში პროგრესის ტენდენცია ცალსახაა.


ანალიზი

თბილისის მერმა და „ქართული ოცნების“ გენერალურმა მდივანმა კახა კალაძემ სასჯელაღსრულების სისტემაში არსებულ მნიშვნელოვან გაუმჯობესებებზე ისაუბრა და განაცხადა: „ჩვენი ხელისუფლების პირობებში აღიკვეთა ადამიანებზე ძალადობის პრაქტიკა, პატიმრების სისტემური წამება და გაუპატიურება, 12-ჯერ შემცირდა ციხეებში პატიმრების სიკვდილიანობა, ორნახევარჯერ შემცირდა პატიმრების რაოდენობა“.

ფაქტ-მეტრი ამ განცხადების სიზუსტით დაინტერესდა.

2013 წლიდან სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში წამების, არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობის სისტემური პრობლემის აღმოფხვრის შესახებ, ფაქტ-მეტრი ადრეც წერდა.

მართალია, 2013-2017 წლების ანგარიშებში სახალხო დამცველი (2004-2012 წლებისგან განსხვავებით) დაწესებულებებში განხორციელებულ უშუალოდ წამების ფაქტებზე ყურადღებას არ ამახვილებს, თუმცა აღნიშნულ პერიოდში არასათანადო მოპყრობის ცალკეული ფაქტები კვლავ შეინიშნება. ამასთან, ბოლო პერიოდში განსაკუთრებით მნიშვნელოვან გამოწვევას თავად პატიმრებს შორის ძალადობა, ციხის კრიმინალური სუბკულტურა და არაფორმალური წესრიგი წარმოადგენს.

2013-2017 წლებში, წინა წლებთან შედარებით, საგრძნობლად შემცირდა სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა რიცხოვნება, რაც დადებითად უნდა შეფასდეს.

გრაფიკი 1: მსჯავრდებულთა და ბრალდებულთა რიცხვი 2002-2017 წლებში

წყარო: სტატისტიკის ეროვნული სამსახური

2003 წლიდან ხელისუფლებაში „ნაციონალური მოძრაობის“ მოსვლის შემდეგ, პატიმართა რიცხოვნება იზრდება. ზრდა განსაკუთრებით შესამჩნევია 2006 წლიდან, რაც სავარაუდოდ სისტემაში განხორცილებულ რეფორმებს და „ნულოვანი ტოლერანტობის“ პოლიტიკას უნდა უკავშირდებოდეს. პატიმართა რაოდენობა პიკს 2011 წელს აღწევს - 24 114 პატიმარი. ხოლო, ხელისუფლებაში „ქართული ოცნების“ მოსვლის შემდეგ, მნიშვნელოვანი კლება შეინიშნება, რაც უპრეცედენტოდ მასშტაბურ ამნისტიას უკავშირდება (იხ. ფაქტ-მეტრის სტატია). შედეგად, 2013 წლის მონაცემებით, სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში პატიმართა რაოდენობა 9 093-მდე შემცირდა, მომდევნო წელს კი მცირედით, თუმცა კვლავ გაიზარდა. პატიმართა რაოდენობა 2015 წლიდან დასტაბილურდა და 2017 წლის მდგომარეობით, მხოლოდ 9 280-ს შეადგენს.

აღსანიშნავია, რომ 2013 წლიდან 2018 წლის ივნისის პერიოდში, საქართველოს ყოფილმა პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ნარკოდანაშაულებისთვის მსჯავრდებული 2 128 პატიმარი შეიწყალა. შეწყალებულთა დიდი რაოდენობა არაერთხელ გამხდარა პრეზიდენტის კრიტიკის საგანი, თუმცა მეორე მხრივ, სწორედ ამ შეწყალებით გამოწვეული შედეგი - პატიმართა სიმცირე არის ის ერთ-ერთი საკითხი, რომლითაც მმართველი გუნდი ბოლო პერიოდში თავს იწონებს.

როგორც ჩანს, როდესაც კახა კალაძე რიცხოვნობის 2.5 ჯერ შემცირებაზე საუბრობს, 2011 წლისა (როდესაც ყველაზე მაღალი იყო აღნიშნული რიცხვი) და 2017 წლების მონაცემებს ადარებს. თუკი ამ ორ პერიოდს შევადარებთ, მისი განცხადება მართლაც ზუსტია. სურათი მცირედით იცვლება თუკი შესადარებლად 2012-2017 წლებს ავიღებთ. კერძოდ, ამ შემთხვევაში პატიმართა რაოდენობა 2.1-ჯერ არის შემცირებული.

რაც შეეხება სასჯელაღსრულების სისტემაში გარდაცვლილთა რაოდენობას (ამ თემაზე ფაქტ-მეტრი ადრეც წერდა), მოქმედი ხელისუფლების პირობებში მართლაც კლება შეინიშნება. თუმცა, შესამჩნევი კლება ჯერ კიდევ 2012 წელს ანუ „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობის დროს დაიწყო.

ცხრილი 1: 2006-2017 წლებში სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში გარდაცვლილთა რაოდენობა

წყარო: სახალხო დამცველი; სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრო (2012-2017 წლების ანგარიშები)

2017 წელს, 2012 წელთან შედარებით, გარდაცვლილთა რაოდენობა 6.7-ჯერ შემცირდა.როდესაც კახა კალაძე 12-ჯერ შემცირებაზე საუბრობს, დიდი ალბათობით, ერთმანეთს 2010-2011 და 2017 წლებში არსებულ მდგომარეობას ადარებს, რაც არასწორია. კერძოდ, თუკი თბილისის მერს ახალი ხელისუფლების პერიოდში არსებული ვითარების წარმოჩენა უნდა, მან შესადარებლად უნდა აიღოს 2012 წელი (წინა ხელისუფლების სათავეში ყოფნის ბოლო საანგარიშო წელი) და არა ის პერიოდი, როდესაც ძველი ხელისუფლების პირობებში გარდაცვალებათა ყველაზე დიდი რაოდენობა დაფიქსირდა.

პერსონები

მსგავსი სიახლეები

2548 - გადამოწმებული ფაქტი
სიმართლე
23%
გაზეთი ფაქტ-მეტრი
23%
მეტწილად სიმართლე
13%
ნახევრად სიმართლე
10%
მეტწილად მცდარი
8%

ყველაზე კითხვადი